Bir binadan fazlası yıkıldı: Kültürel mirasın sessiz çöküşü… 

Alsancak/Karava’da 1901 yılında inşa edilen ve bölgenin simge yapılarından biri olarak görülen 125 yıllık tarihi konak, tartışmalı bir süreç sonunda yıkıldı. Kültürel mirasın korunmasına ilişkin ihmaller ve denetim eksikliği iddialarıyla birlikte olay, kamuoyunda derin bir sarsıntı yarattı. 

HUKUKSAL MÜCADELE BAŞLADI, YENİDEN İNŞA GİRİŞİMİ

Olayın ardından belediye, şehircilik ve eski eserler birimlerinin devreye girdiği, hukuksal sürecin başlatıldığı açıklandı. Belediye Başkanı Fırat Ataser, sorumlular hakkında polise şikâyette bulunulduğunu, kaymakamlık ve ilgili kurumların da sürece dahil olduğunu belirtti. Tarihi eser niteliğindeki yapının yeniden ayağa kaldırılması için girişimlerin başlatıldığı ifade edilirken, konunun takipçisi olunacağı ve geniş katılımlı toplantılar yapıldığı duyuruldu. 

Kıbrıs Postası’nın elde ettiği bilgilere göre, yıkımdan sorumlu firmanın Murat Dindi’ye ait Dindi İnşaat olduğu iddia edildi. Bu bilginin resmi makamlarca henüz doğrulanmaması ise tartışmaları daha da büyüttü.

SÜREÇ SOSYAL MEDYA PAYLAŞIMIYLA BAŞLADI

Yıkıma giden süreç, araştırmacı yazar Mete Hatay’ın 12 Şubat’ta yaptığı uyarıyla görünür hale geldi. Planlama izni olmadan yıkım girişimi olduğu yönündeki bilgiler üzerine yapılan çağrılar, yapının eski eser olarak listelenmesi için inceleme yürütüldüğü iddialarıyla birleşti. Belediye zabıtasının müdahalesi kısa süreli bir umut yaratsa da, birkaç gün sonra gerçekleştirilen yıkım bu umudu yerle bir etti.

KONAĞIN TARİHİ: BİR ASIRLIK TANIKLIK

Araştırmacı Kostas Konstantis’in çalışmalarına göre, konağın ilk sahibi Karava Belediye Başkanı Nikolaos Paraskevas’ın ailesiydi. 20. yüzyıl ortalarına kadar aynı aileye ait olan yapı, daha sonra farklı aileler ve gruplar tarafından kullanıldı. 1968 seçim kayıtlarında Praxandrou Caddesi 43 numarada bulunan konutun Georgios Grigoriou Patsalosavvis’in ikametgâhı olduğu ve 1974’e kadar burada yaşadığı bilgisi yer aldı. Bu ayrıntılar, konağın yalnızca mimari değil, aynı zamanda sosyal tarih açısından da önemli bir tanıklık taşıdığını gösteriyor.

BİR DÖNEM ANAOKULU OLARAK HİZMET VERDİ

Konak, bir dönem eğitim mekânı olarak da kullanıldı. Maroula Manoli yönetiminde faaliyet gösteren anaokulunun 1964 yılında yeniden açıldığına dair dönemin gazetelerinde ilanlar yayımlandı. Bu bilgi, yapının yalnızca bir konut değil, aynı zamanda toplumsal yaşamın parçası olduğunu ortaya koyuyor.

PRENSESİN KONAKLADIĞI EV

Yerel anlatımlara göre, İngiliz sömürge döneminde 1940’larda Mısır Kralı Faruk’un kız kardeşi ve İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin ilk eşi olan Mısır Prensesibu konakta sık sık misafir edildi. Bu anlatı, yapının yalnızca yerel değil, uluslararası ölçekte de dikkat çekici bir geçmişe sahip olduğunu gösteren sembolik bir ayrıntı olarak değerlendiriliyor.

DENETİM EKSİKLİĞİ VE SESSİZLİK ELEŞTİRİSİ

Belediye, yapının koruma alanı içinde ve listeli eski eser statüsünde olduğunu vurgulayarak izinsiz yıkım yapıldığını açıkladı. Buna rağmen yıkımın engellenememesi, koruma mekanizmalarının etkinliği konusunda ciddi eleştirileri beraberinde getirdi. Bazı iddialara göre, yapı resmi koruma listesine alınmadan önce yıkımın hızlandırıldığı öne sürüldü. Bu iddialar doğrulanmazken, akıllarda cevapsız sorular kaldı…

GERİYE KALAN: BOŞLUK VE ÖFKE

Uzmanlara göre, yıkılan yalnızca bir konak değil; bölgenin belleği, estetik sürekliliği ve aidiyet duygusuydu. Bir zamanlar farklı kültürleri ve kuşakları bir arada barındıran yapıdan geriye şimdi yalnızca molozlar, toz ve cevapsız sorular kaldı. Karava’daki yıkım, kültürel mirasın korunmasının yalnızca yasalarla değil, kararlılık ve duyarlılıkla mümkün olabileceğini hatırlatan acı bir örnek olarak hafızalara kazındı.