BM'de Kıbrıs Dosyası: 6 genel sekreter, 4 vefat, 0 çözüm

Birleşmiş Milletler’in Kıbrıs dosyası, son 50 yılda adeta “BM Genel Sekreterleri mezarlığına” dönüştü.

1974 sonrası dönemde Kıbrıs sorunuyla doğrudan ilgilenen 6 Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri görev yaptı. Bu isimlerin 4’ü hayatını kaybetti, dosya ise hâlâ açık.

Diplomatik çabalar, çözüm planları, çerçeve belgeleri ve referandumlara rağmen Kıbrıs sorunu, BM tarihinde en uzun soluklu ve çözümsüz ihtilaflardan biri olma özelliğini koruyor.

ALTI GENEL SEKRETER, TEK DOSYA

Kıbrıs sorunuyla görev süreleri boyunca ilgilenen BM Genel Sekreterleri ve akıbetleri şöyle:

• Kurt Waldheim (1972–1981) – Hayatını kaybetti
• Javier Pérez de Cuéllar (1982–1991) – Hayatını kaybetti
• Boutros Boutros-Ghali (1992–1996) – Hayatını kaybetti
• Kofi Annan (1997–2006) – Hayatını kaybetti
• Ban Ki-moon (2007–2016) – Hayatta
• António Guterres (2017– …) – Görevde

Yaklaşık yarım asırlık süreçte, BM’de genel sekreterler değişti, parametreler güncellendi, ama sorun çözülemedi.

PLANDAN ÇERÇEVEYE: BAŞARISIZLIĞIN KRONOLOJİSİ

Her genel sekreter, Kıbrıs dosyasına kendi adıyla anılan ya bir belge, ya bir plan ya da “çerçeve” bıraktı:

Waldheim ve Pérez de Cuéllar dönemleri: İki toplumlu–iki kesimli federasyon fikrinin temellendiği yıllar

Boutros-Ghali: “Fikirler Dizisi” ile kapsamlı çözüm arayışı

Kofi Annan: Referanduma giden tek BM planı

Ban Ki-moon: Yoğunlaştırılmış liderler arası müzakereler

Guterres: Crans-Montana ve sonuçsuz kalan “Guterres Çerçevesi”

Ortaya çıkan tablo, BM açısından kurumsal bir yorgunluğa, taraflar açısından ise derinleşen güvensizliğe işaret ediyor.

DOSYA AÇIK, SABIR TÜKENMİŞ

Bugün gelinen noktada Kıbrıs sorunu, sadece taraflar arasında değil, Birleşmiş Milletler sistemi içinde de çözümsüzlüğün sembol dosyalarından biri olarak görülüyor. Altı genel sekreter, sayısız özel temsilci, yüzlerce rapor ve onlarca toplantıya rağmen sonuç değişmedi.

Bazı diplomatik çevrelerde artık şu tespit daha yüksek sesle dile getiriliyor:

“Kıbrıs, çözülemeyen bir ihtilaftan çok, yönetilen bir statüko haline geldi.”