İran: Trump ve Netanyahu ‘maksimum baskı’ uygulayacak

ABD merkezli Axios internet sitesinin aktardığına göre, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, çarşamba günü Beyaz Saray’da yaptıkları görüşmede, Washington’ın İran’dan Çin’e petrol ihracatını azaltmak için çaba göstermesi gerektiği konusunda mutabık kaldı. Aynı zamanda bir İranlı diplomat, nükleer anlaşma müzakerelerine açık olduklarını dile getirdi.

Şarku’l Avsat’ın Axios’tan aktardığına göre üst düzey bir ABD’li yetkili, “İran’a, örneğin Çin’e petrol satışları konusunda maksimum baskıyı uygulamak için elimizden geleni yapacağımız konusunda anlaştık” ifadelerini kullandı.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Reuters’ın yorum talebine henüz yanıt vermedi.

Çin, İran’ın petrol ihracatının yüzde 80’inden fazlasını alıyor. Bu ticaretin azalması, İran’ın petrol gelirlerinin düşmesine yol açacak.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht-Revançi bugün BBC ile yaptığı röportajda, ABD’nin yaptırımların kaldırılmasını görüşmeye istekli olması durumunda İran’ın nükleer anlaşma için taviz vermeyi değerlendirmeye hazır olduğunu söyledi.

İran, nükleer programına yönelik kısıtlamaları görüşmeye açık olduğunu, ancak bu konunun balistik füze programı dahil diğer meselelerle ilişkilendirilmeyeceğini defalarca vurguladı.

İsviçreli yetkililer ise dün, ABD ile İran arasında yeni bir müzakere turunun önümüzdeki hafta Cenevre’de yapılacağını açıkladı.

Taht-Revançi, ikinci nükleer müzakere turunun salı günü Cenevre’de yapılacağını doğruladı ve BBC’ye, “İlk görüşmeler büyük ölçüde olumlu bir yönde ilerledi, ancak henüz sonuçları değerlendirmek için erken” dedi.

İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami geçtiğimiz pazartesi günü, Tahran’ın tüm mali yaptırımların kaldırılması karşılığında yüksek zenginleştirilmiş uranyum seviyesini azaltmayı kabul edebileceğini açıkladı.

Öte yandan kıdemli diplomat, Tahran’ın uranyum zenginleştirmeyi durdurma fikrine karşı tutumunu yineledi. Bu konu, geçen yıl ABD ile varılması planlanan anlaşmada başlıca engellerden biri olmuştu. ABD, İran’daki zenginleştirmenin nükleer silah edinme yolunu açtığını savunurken, İran bu tür silahları geliştirmeyi reddettiğini belirtiyor.

Geçtiğimiz hafta Amerikalı ve İranlı diplomatlar, Umman aracılığıyla İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmeler gerçekleştirdi. Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgede bir deniz filosu konuşlandırdığı ve Amerikan ordusunun İran’a yönelik haftalar sürebilecek operasyonlara hazırlık yaptığı bir dönemde diplomasiyi canlandırma çabasının parçası olarak değerlendiriliyor.

Trump, İran’da ‘rejim değişikliği’ kartını gündeme getirerek bunun ‘olabilecek en iyi şey’ olabileceğini ifade etti; bu açıklama, önümüzdeki salı günü Cenevre’de yapılması planlanan ikinci müzakere turu öncesinde tansiyonu artırdı.

Münih Güvenlik Konferansı kapsamında konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın Tahran ile anlaşma olmasını tercih ettiğini, ancak bunun ‘son derece zor’ olduğunu belirtti. Rubio ayrıca, “İran Dini Lideri Ali Hamaney ile bir görüşme yarın yapılabilir, eğer kendisi isterse” dedi.

Diplomatik çabalar, askeri hazırlıklarla eş zamanlı yürütülüyor. Önümüzdeki haftalarda uçak gemisi USS Gerald R. Ford’ın Ortadoğu’ya ulaşması bekleniyor ve bu durum, ‘baskı altında müzakere’ yaklaşımını güçlendiriyor.