Prof. Dr. Nur Köprülü: Savaş Orta Doğu için yeni değil, Batı için yeni başladı...

Fars Haber Ajansı, sabah saatlerinde Tahran’ın yanı sıra İsfahan, Kum, Kereç, Tebriz ve Kirmanşah’ta da patlamalar meydana geldiğini duyurdu. Reuters’a konuşan yetkililer İran’ın güneyindeki bazı bakanlık binalarının da hedef alındığını bildirdi. İsrail ordusu operasyonun adını “Aslan’ın Kükremesi” olarak açıklarken, saldırı kararının ardından İsrail hava sahasını kapattı. ABD Başkanı Donald Trump ise kısa süre sonra yaptığı açıklamayla operasyonun başladığını duyurdu.

İran resmi kaynakları Tahran’da çok sayıda patlama yaşandığını doğrularken, İsrail ordusu başkentte üst düzey siyasi ve askeri isimleri hedef alan eş zamanlı saldırılar düzenlediğini açıkladı. İran Kızılayı, ülke genelinde 24 noktaya yönelik saldırılarda yüzlerce kişinin hayatını kaybettiğini ve yaralandığını bildirdi. Hürmüzgan eyaletinde hedef alınan bir ilkokulda yaşamını yitiren öğrencilerin sayısının onlarca olduğu açıklandı.

ÇATIŞMANIN BÖLGEYE YAYILMASI

Saldırıların ardından Körfez bölgesinde de güvenlik alarmı verildi. Kuveyt’te bir askeri üs yakınlarına füze ve insansız hava aracı parçaları düştü; Birleşik Arap Emirlikleri’nde bazı bölgelerde patlamalar yaşandı. Katar vatandaşlarına zorunlu olmadıkça dışarı çıkmamaları yönünde uyarı yaptı.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bölgedeki mevkidaşlarıyla yoğun diplomasi trafiği yürütürken, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan saldırıları kınayarak diplomasi ve ateşkes çağrısında bulundu. Kıbrıs Cumhuriyeti yönetimi ise gelişmeleri yakından izlediklerini ve insani destek için hazır olduklarını açıkladı.

HAVA SAHALARI VE BÖLGESEL ETKİLER

Orta Doğu’daki gerilimin yalnızca askeri alanla sınırlı kalmadığı, hava sahalarına da yansıdığı belirtiliyor. Uzmanlar, uçuş rotalarının değiştiğini ve kapalı hava sahalarının genişleyebileceğini ifade ediyor. Bu durumun Doğu Akdeniz ve Türkiye’nin bazı bölgelerini de etkileyebileceği değerlendiriliyor.

KÖPRÜLÜ: “BU KRİZ İRAN’LA SINIRLI DEĞİL”

Prof. Dr. Nur Köprülü’ye göre yaşananlar, “önleyici savaş” söylemiyle açıklanamayacak kadar derin bir jeopolitik arka plana sahip. Köprülü, saldırıların 7 Ekim sonrası Orta Doğu’ya yayılan sıcak çatışma ortamına ABD’nin doğrudan dahil olduğu yeni bir aşama yarattığını belirtiyor.

Köprülü, bölgedeki güç dengelerinin Arap ayaklanmalarından bu yana değiştiğini, İran-İsrail geriliminin artmasının ve İsrail’in Gazze’den Lübnan’a, Suriye’den Yemen’e uzanan geniş bir hatta askeri varlık göstermesinin yeni bir jeopolitik gerçeklik oluşturduğunu ifade ediyor. Bu çerçevede, bugün yaşananların yalnızca İran’da olası bir rejim değişikliğiyle açıklanamayacağını vurguluyor.

“SAVAŞ BATI İÇİN BUGÜN BAŞLADI”

Köprülü’nün en dikkat çekici değerlendirmesi ise çatışmanın tarihsel boyutuna ilişkin oldu. Bölgenin uzun süredir savaş ve müdahalelerle şekillendiğini belirten Köprülü, “Savaş Orta Doğu için bugün başlamadı; savaş, ABD ve bazı Avrupa ülkeleri için bugün itibarıyla başlamış oldu” görüşünü dile getirdi. Bu durumun Batı ittifakını da kapsayan daha geniş bir çatışma sürecine işaret ettiğini söyledi.

YENİ KÜRESEL DENGE ARAYIŞI

Köprülü, Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün ve Katar gibi ülkelerin şekillenmekte olan yeni bölgesel düzene karşı dengeleyici pozisyon arayışına girmesinin, yaşananların kapsamlı bir güç mücadelesinin parçası olduğunu gösterdiğini belirtti. Körfez ve bazı Arap ülkelerinde güvenlik tehdit algısının da yeniden şekillendiğine dikkat çekti.

Sonuç olarak Köprülü, mevcut gelişmelerin yalnızca İran merkezli bir kriz olarak değil, bölgesel dengeleri ve küresel güvenlik mimarisini yapısal biçimde dönüştürme potansiyeli taşıyan çok katmanlı bir süreç olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ona göre Orta Doğu’nun tarihsel derinliği ve uluslararası sistem içindeki konumu dikkate alınmadan üretilecek politikalar, bölge istikrarına katkı sağlamayacaktır.