Terk edilmeye mahkûm edilen Surp Magar Ermeni Manastırı’nın içler acısı hali

Güney Kıbrıs merkezli Gibrahayer EMagazine, Kuzey Kıbrıs’ta Beşparmak Dağları silsilesinde yer alan Surp Magar (Magaravank) Ermeni Manastırı’na ilişkin bir paylaşım yaparak, yapının tarihsel ve kültürel önemini gündeme taşıdı.

Paylaşımda, 11. yüzyıldan kalma manastır “terk edilmiş ancak boyun eğmemiş, Kuzey Kıbrıs topraklarında Ermeni inancının sessiz bekçisi” ifadeleriyle tanımlandı; mirasın köklerinden koparılsa da asla kırılmadığı vurgulandı.

ERMENİ KLİSESİ'NİN TARİHÇESİ

Beşparmak Dağları’ndaki ormanlık bir vadide, deniz seviyesinden yaklaşık 530 metre yükseklikte bulunan Surp Magar Manastırı, Alevkaya piknik alanına yaklaşık 2 kilometre mesafede yer alıyor. Bakire Meryem’e ithaf edilen manastır, yüzyıllar boyunca Kıbrıslı Ermeniler için önemli bir dini merkez ve sığınak olarak hizmet verdi. Açık havalarda Akdeniz’e ve Anadolu Dağları’na uzanan manzarasıyla bilinen yapı, iki katlı konutlar ve ana avlunun kuzeydoğusunda yan yana bulunan iki küçük şapelden oluşuyor. En büyük şapelin kemerinin 1814 yılında inşa edildiği ve günümüze kadar ayakta kaldığı biliniyor.

Tarihi 11. yüzyılın başlarına uzanan Surp Magar’ın, ilk dönemlerinde Kıpti Ortodoks Kilisesi’ne ait olduğu, 15. yüzyılın başlarında ise Kıbrıs Ermeni toplumuna devredildiği belirtiliyor. Venedik ve Osmanlı dönemlerinde Ermenilerin manastır üzerindeki haklarını koruduğu, Osmanlı döneminde ise kapı ve pencerelerinin mavi renginden dolayı “Mavi Manastır” olarak anıldığı kaydediliyor. Yapı, 1735 ve 1814 yıllarında restorasyon geçirdi; uzun yıllar okul, hacı evi, yetimhane ve Lefkoşa’daki Ermeniler için yazlık bir sığınak olarak kullanıldı.

1974 sonrası yaşanan gelişmelerin ardından Ermeni topluluğunun manastırda kalamadığı ve yapının bakımsızlığa terk edildiği ifade ediliyor. Rum Parlamentosu’ndaki Ermeni toplumunu temsilen görev yapan Vartkes Mahdessian’ın girişimleriyle manastıra üç kez hac ziyareti düzenlendi; son ziyaretin 9 Mayıs 2010’da yapıldığı biliniyor.

Gibrahayer EMagazine’in paylaşımı, Surp Magar Manastırı’nın bugün korunmasız durumda olduğunu ve restorasyon için yeterli kaynak bulunamadığını bir kez daha hatırlatarak, Kıbrıs’taki çok kültürlü mirasın korunmasına yönelik çağrı olarak yorumlandı.