Finans sektörüne düzenleme: Dövizden kriptoya, FOREKS’ten elektronik işleme vergi

Hükümet, finans sektörünü kapsayan vergi sisteminde köklü değişikliğe gidiyor.

Cumhuriyet Meclisi’ne sunulan Finansal İşlemler Vergisi Yasa Tasarısı ile mevcut Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi Yasası yürürlükten kaldırılırken, bankalardan sigorta şirketlerine, döviz bürolarından kripto varlık hizmet sağlayıcılarına kadar geniş bir alan yeni vergi rejimi kapsamına alınıyor. 

Tasarı, yalnızca geleneksel bankacılık işlemlerini değil, elektronik para kuruluşları, ödeme hizmetleri, foreks işlemleri, menkul kıymet aracılık faaliyetleri ve kripto varlık hizmetlerini de kapsayan yeni bir vergilendirme sistemi oluşturmayı hedefliyor. 

KRİPTO VARLIKLAR İLK KEZ AÇIKÇA TANIMLANIYOR

Tasarıdaki en dikkat çekici düzenlemelerden biri, kripto varlıklar ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ilk kez açık biçimde yasal tanıma kavuşturulması oldu.

Buna göre kripto varlıkların alım-satımına aracılık eden, transfer işlemlerini gerçekleştiren, saklama hizmeti veren veya kripto varlık ihraç eden gerçek ve tüzel kişiler finansal kuruluş kapsamına alınacak. 

Tasarı gerekçesinde, bu alanların mevcut vergi sisteminin dışında kalmasının vergi kaybı riski yarattığı ve finansal piyasalarda şeffaflık sorunlarına yol açtığı belirtiliyor. 

VERGİYİ FİNANSAL KURULUŞLAR ÖDEYECEK

Tasarıya göre verginin yükümlüsü doğrudan finansal kuruluşlar olacak.

Ancak tarafların anlaşması halinde bankalar, sigorta şirketleri, ödeme kuruluşları veya diğer finansal kuruluşlar ödedikleri vergiyi müşterilerine ayrıca yansıtabilecek ve tahsil edebilecek. 

Bu düzenleme, yeni verginin dolaylı olarak vatandaşın yaptığı bazı finansal işlemlere de maliyet olarak yansıyabileceği yorumlarına neden olabilecek nitelikte görülüyor.

DÖVİZ İŞLEMLERİNE BİNDE 2 VERGİ

Tasarıda işlem türlerine göre farklı vergi oranları öngörülüyor.

Buna göre;

Kambiyo (döviz) işlemlerinde matrahın binde 2’si,

Sigorta işlemlerinde yüzde 5,

Finansal kuruluşların kendi aralarındaki işlemlerde yüzde 2,

Bankalararası mevduat işlemlerinde yüzde 1,

Diğer tüm finansal işlemlerde ise yüzde 3 oranında vergi uygulanacak. 

BAKANLAR KURULU’NA 3 KAT ARTIŞ YETKİSİ

Tasarı, Bakanlar Kurulu’na vergi oranları konusunda geniş yetki de veriyor.

Düzenlemeye göre Bakanlar Kurulu belirlenen oranları sıfıra kadar indirebilecek veya üç katına kadar artırabilecek. 

Bu durumda örneğin yüzde 3 olarak belirlenen vergi oranı gerekli görülmesi halinde yüzde 9’a kadar yükseltilebilecek.

AYLIK BEYAN ZORUNLULUĞU

Yeni sistemde finansal kuruluşlar her ay beyanname vermek zorunda olacak.

Vergilendirme dönemi birer aylık dönemler olarak düzenlenirken, kuruluşlar ilgili aya ait beyannamelerini takip eden ayın 15’ine kadar Gelir ve Vergi Dairesi’ne sunacak.  Vergiye tabi işlem yapılmayan dönemlerde dahi beyanname verilmesi zorunlu tutuluyor. 

HANGİ İŞLEMLER VERGİDEN MUAF?

Tasarı bazı işlemleri vergi dışında bırakıyor.

Bankaların kendi şubeleri arasındaki işlemler, bankalar ile döviz büroları arasındaki kambiyo işlemleri, hayat sigortaları, mükerrer sigorta işlemleri, tarım sigortalarının bazı türleri, Merkez Bankası piyasalarında yapılan işlemler ve arbitraj işlemleri istisna kapsamında yer alıyor. 

Tasarı yasalaşırsa mevcut Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi Yasası yürürlükten kalkacak.

Yeni Finansal İşlemler Vergisi Yasası ise Resmi Gazete’de yayımlanmasını takip eden ikinci ayın ilk gününde yürürlüğe girecek. 

Tasarı gerekçesinde, dijitalleşen ve çeşitlenen finansal sistemin mevcut mevzuatla tam olarak denetlenemediği belirtiliyor.

Hükümet, yeni düzenlemeyle kripto varlıklar, foreks işlemleri, elektronik para faaliyetleri ve diğer yeni nesil finansal hizmetlerin kayıt altına alınmasını, vergilendirilmesini ve daha etkin şekilde denetlenmesini hedeflediğini ifade ediyor. Ayrıca kamu gelirlerinin sürdürülebilirliğine katkı sağlanmasının da amaçlandığı vurgulanıyor.