Apollo, Artemis ve Trump

Sıcak bir yaz akşamı ailece ve bazı komşularımızla 2 yıl önce aldığımız televizyonumuzun başına toplanmış heyecanla Apollo 11’in Ay’a iniş yapma sürecini seyrediyoruz. Tarih 20 Temmuz 1969.

Başarılı bir inişten sonra astronot Neil Armstrong kapsülden çıkıp Ay’a ilk ayak basan insanoğlu oluyor. Söylediği sözler gelmiş, geçmiş en ünlü sözlerden biri olarak tüm insanlığın belleğine ebediyen yerleşti: “Bir insan için küçük bir adım, insanlık için dev bir sıçrama”.

1969 ile 1972 yıllara arası 6 Apollo misyonu aya iniş yaptı ve Neil Armstrong ve Buzz Aldrin dahil 24 astronottan 12si Ay’da yürüdü. Bunlardan Apollo 11 astronotu Buzz Aldrin dahil, sadece 4 astronot hayattadır.

Amerika Birleşik Devletleri liderliğinde yürütülen Apollo programı telekomünikasyon, kompüter, havacılık gibi birçok alanlarda önemli teknolojik gelişime neden oldu; Ay'ın bileşimi ve jeolojik tarihi hakkında eşsiz bilimsel veriler sağlayarak güneş sistemi anlayışımıza katkıda bulundu; bilime ve uzay keşfine geniş çapta ilgi uyandırdı ve yeni bir bilim insanı, mühendis ve astronot neslini teşvik etti.

Apollo misyonu zamanın ABD Cumhurbaşkanı Richard Nixon’ un büyük desteği ile gerçekleşmişti, ancak Apollo programının temeli bir önceki C.B. John F. Kennedy tarafından atılmıştı. Nixon Apollo 11 astronotları ile yaptığı tarihi telefon konuşmasında bu başarıyı sadece ABD’ye değil tüm dünyaya mal etmişti.

***

NASA Artemis Ay Keşif Programı, 2022 yılında uzaya Ay’ın yörüngesinde dolaşan insansız bir roket fırlatmakla başladı. Artemis I misyonunu başarıyla tamamladıktan sonra 1 Nisan 2026 tarihinde 4 astronotlu Artemis II roketi 50 yılı aşkın zamandan sonra ilk kez Kennedy Uzay Merkezi’nden Ay’a doğru yola çıktı.

Artemis II astronotları Christina Koch, Jeremy Hansen, Reid Wiseman ve Victor Glover dün sabah, 11 Nisan 2026 tarihinde, saat 2.07’de (GMT) San Diego sahili yakınlarında Pasifik Okyanusu’na pürüzsüz bir dönüş gerçekleştirdi. 1969 yılındaki gibi heyecanla ve naklen değil, uyandığımda sıkıcı bir maç, örneğin Tottenham Hotspurs maçı seyredermiş gibi izledim!

2027 için planlanan Artemis III, Dünya yörüngesinde bir HLS ay iniş aracı ile kenetlenme testleri yapmayı hedefliyor; programın ilk ay inişi, 2028 hedefli Artemis IV görevi için planlanmıştır. Daha sonra NASA, kalıcı bir ay üssü geliştirmek amacıyla yıllık ay inişleri yapmayı planlıyor.

ABD liderliğinde yürütülen yukarıda önemi belirtilen tüm bu çalışmalar dünya medeniyetinin ileriye taşınması ile ilgili çalışmalardır. Tabii bu çalışmaları yapan büyük devletlerin art niyetli amaçları olduğu da apaçık ortadadır. Dünyayı paylaştıktan sonra uzayda egemenlik sağlamak amaçları olduğu bir gerçek.

ABD’nin birçok günahları var. Milyonlarca insanın ölümü ile sonuçlanan savaşlar başlattılar, diğer emperyalistler gibi milyonlarca yerli halkı katlettiler, Hiroşima ve Nagasaki’ye atom bombası atarak yüzbinlerce insan katlettiler, v.s., v.s. Ama çeşitli bilim dallarında öncülük ederek tüm insanlığın gelişmesine büyük katkı sağladıklarını inkâr etmek nankörlük olur.

Apollo misyonları için büyük bir vizyon örneği gösteren Kennedy ve bunların gerçekleşmesini sağlayan Nixon melek değillerdi. Kennedy’nin Fidel Castro’yu devirmek için giriştiği Bay of Pigs (Domuzlar Körfezi) istilası fiyaskosu ve Kongre’den sivil haklar yasalarını geçirmedeki başarısızlığı, Nixon’un Vietnam’a savaş açma kararı ve tabii Watergate skandalı bazı örnekler.

Şu an ABD’nin başında 6000 yıllık bir medeniyeti sona erdireceğini söyleyen bir Cumhurbaşkanı var. Trump ve etrafına topladığı kendisi gibi kurmayları hoyrat, megaloman, narsist tavırlarla tüm dünyayı hayret içerisinde bırakıyor. İran’a karşı başın ve ayakların, amaçların belli olmadığı, tüm dünyayı etkileyen tehlikeli bir savaş başlattılar. İsrail ile işledikleri savaş suçlarını tüm dünya eli kolu bağlı seyretmekle meşgul.

Değerli okurlar, yazımın sonu için tarih, sosyoloji, psikoloji veya fen öğretmeni olsam öğrencilerime hangi soruyu sorardım konusunda kafa yordum ama aklıma tatmin olduğum bir soru gelmedi. Yapay zekaya başvurdum. Tüm belirttiğim alanları kapsayan ayrı sorular önerdi. Tüm alanları bir araya getiren önerisini çok beğendim. Buyurun:

“57 yıl içinde insanlık hem Ay’a gitmeyi başardı hem de dünyada büyük sorunlar (iklim krizi, savaşlar, eşitsizlik) yaşamaya devam etti. Sizce bu süreç insanlığın ilerlediğini mi yoksa sadece yön değiştirdiğini mi gösterir?”

Gelin bu soruya siz de cevap vermeye çalışın.

Not: Yazım için kaynak olarak çoğunlukla Wikipedia’yı kullandım.